Çalışanların işe giriş ve periyodik muayenelerindeki tıbbi tetkikler, mevzuata göre ya gezici iş sağlığı aracında (mobil sağlık aracı) ya da sabit tıbbi tetkik mekânında yapılır. Her ikisi için de il sağlık müdürlüğünden izin belgesi gerekir. Çalışan sayısı fazlaysa ve iş akışının aksamaması önemliyse mobil sağlık taraması; az sayıda çalışan, yeni işe girişler veya tekrar tetkikler için sabit mekân genellikle daha pratiktir.
Periyodik muayene zamanı geldiğinde işverenin ilk sorusu genellikle şudur: "Çalışanları bir merkeze mi gönderelim, yoksa araç iş yerine mi gelsin?" Bu yazıda mobil sağlık taraması ile sabit tetkik merkezinin mevzuattaki yerini ve hangi durumda hangisinin daha uygun olduğunu anlatıyoruz.
Mevzuat ne diyor?
20 Ocak 2022 tarihli ve 31725 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Çalışanların Sağlık Gözetimine Yönelik Tıbbi Tetkiklerin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'e göre:
- Tıbbi tetkikler gezici iş sağlığı araçları ve/veya sabit tıbbi tetkik mekânları kullanılarak yapılır (md. 5).
- Gezici iş sağlığı aracı: İş sağlığı kapsamında tıbbi tetkik hizmeti verilmesi, numune alınması ve taşınması amacıyla ruhsatlandırılan, özel olarak tasarlanmış kara yolu taşıtıdır (md. 4).
- Sabit tıbbi tetkik mekânı: Tıbbi tetkik hizmetleri için kullanılan sağlık cihaz ve ekipmanının bulunduğu, yönetmelikteki şartlara göre belirlenmiş alandır (md. 4).
- Her ikisi için il sağlık müdürlüğü tarafından verilen izin belgesi gerekir. Belgede OSGB'nin unvanı, yetki belgesi numarası ve verilecek tetkik hizmetleri yer alır (md. 5).
- Tetkik sonuçlarını iş yerinin iş yeri hekimi değerlendirir; şüpheli durumlarda uzman hekim desteği alınır. Meslek hastalığı şüphesi olan çalışan, tanı koymaya yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir (md. 5).
Hangi tetkikler yapılabilir?
Yönetmeliğin 5. maddesinde sayılan tıbbi tetkikler arasında şunlar vardır:
- Akciğer grafisi (PA akciğer radyografisi)
- İşitme testi
- Solunum fonksiyon testi (SFT)
- Biyokimya, mikrobiyoloji, hematoloji ve toksikoloji testleri için numune alma (kan, idrar, gaita, burun ve boğaz sürüntüsü gibi)
İşitme testleri, yönetmeliğin 10. maddesine göre sessiz kabinde, odyometri cihazıyla yapılır. Mobil araçlardaki sessiz kabinlerde de iklimlendirme ve aydınlatma bulunması zorunludur (md. 7).
Mobil sağlık taraması mı, sabit merkez mi?
| Kriter | Gezici iş sağlığı aracı | Sabit tıbbi tetkik mekânı |
|---|---|---|
| Çalışan iş yerinden ayrılıyor mu? | Hayır, araç iş yerine gelir | Evet, çalışan merkeze gider |
| Uygun çalışan sayısı | Toplu taramalar, kalabalık vardiyalar | Az sayıda çalışan, tekil muayeneler |
| Yeni işe girişler | Toplu işe alımlarda uygun | Tek tek işe girişlerde daha hızlı |
| Tekrar veya ek tetkik | Aracın tekrar planlanması gerekir | Randevuyla hemen yapılabilir |
| İş akışına etkisi | Düşük; vardiya aralarına göre planlanabilir | Yol süresi kadar iş kaybı |
| Yer ihtiyacı | Aracın park edebileceği düz bir alan | Yok |
Pek çok iş yeri için en verimli yol ikisini birlikte kullanmaktır. Periyodik muayenelerde mobil sağlık taraması, arada işe başlayanlar ve tekrar tetkikler için sabit merkez.
Mobil sağlık taraması nasıl planlanır?
- Listeyi önceden hazırlayın. Hangi çalışana hangi tetkikin yapılacağını iş yeri hekimi, risk değerlendirmesine göre belirler.
- Vardiyaları hesaba katın. Araç için gece vardiyasını da kapsayan bir takvim kurun.
- Park alanını belirleyin. Aracın düz ve güvenli bir zemine park etmesi gerekir; yönetmeliğe göre araçlar tetkik sırasında hidrolik ayaklarla zemine sabitlenir.
- Sonuçların dönüşünü takip edin. Sonuçlar iş yeri hekimine ulaştığında değerlendirme ve gerekirse sevk süreci başlar.
Sıkça sorulan sorular
Mobil sağlık aracında yapılan tetkikler geçerli mi?
Evet. İl sağlık müdürlüğünden izin belgesi alınmış gezici iş sağlığı araçlarında yapılan tetkikler, yönetmeliğe göre sabit mekânda yapılanlarla aynı şekilde geçerlidir.
Mobil araçta işitme testi yapılabilir mi?
Evet. Testler araçtaki sessiz kabinde, odyometri cihazıyla yapılır.
Tetkik sonuçlarını kim değerlendirir?
İş yerinin iş yeri hekimi. Şüpheli durumlarda uzman hekim desteği alınır.
Periyodik muayene ne sıklıkla yapılır?
Çok tehlikeli iş yerlerinde en geç yılda bir, tehlikeli iş yerlerinde en geç üç yılda bir, az tehlikeli iş yerlerinde en geç beş yılda bir.
Mobil Sağlık Taraması ve Sabit Tetkik Hizmetlerinde SZUTEST OSGB Yanınızda!
Çalışan sağlığının korunması, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve iş süreçlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için sağlık taramalarının doğru planlanması büyük önem taşır. SZUTEST OSGB olarak, mobil sağlık taraması ve sabit tıbbi tetkik hizmetlerimizle işletmelerin farklı ihtiyaçlarına uygun, güvenilir ve etkin çözümler sunuyoruz.
Gezici iş sağlığı araçlarımızla sağlık taramalarını iş yerinizde gerçekleştirirken, sabit tıbbi tetkik mekânımızda da akciğer grafisi, işitme testi, solunum fonksiyon testi (SFT) ve EKG gibi tetkik hizmetleri sağlıyoruz. İşletmenizin çalışan sayısı, vardiya düzeni ve ihtiyaçlarına göre en uygun sağlık taraması planını birlikte oluşturarak hem çalışanlarınızın sağlığını korumanıza hem de iş gücü kaybını en aza indirmenize destek oluyoruz.
İşletmenize özel mobil sağlık taraması ve tıbbi tetkik hizmetlerimiz hakkında bilgi almak veya teklif talep etmek için 0216 644 50 08 numaralı telefondan ya da web sitemizdeki teklif formu üzerinden SZUTEST OSGB ile iletişime geçebilirsiniz.
